Vijf vragen aan Caroline van de Wiel

Op 14 juli heeft de Commissie Mans het rapport ‘Inzet gereed’ aan de voorzitter van de Raad van Regionaal Commandanten (RRC) overhandigd. De commissie, onder leiding van burgemeester Jan Mans, heeft in opdracht van de RRC de financiën van de brandweer onderzocht. De brandweer kan met de aanbevelingen uit het rapport haar voordeel doen, al vragen de verschillende onderdelen uit het advies nog wel een zorgvuldige uitwerking en bespreking.

Het rapport heeft veel publiciteit gebracht. Reden genoeg om NVBR-voorzitter Caroline van de Wiel een aantal vragen over het rapport voor te leggen.

• Bent u verrast door de vele reacties naar aanleiding van de presentatie van het rapport Mans?
• Wat vindt u van de kritieken op het rapport?
• Waarom is eigenlijk opdracht gegeven de financiën van de brandweer te laten onderzoeken?
• Is het rapport Mans een bezuinigingsvoorstel? 
• Wat gaan wij nu met het rapport doen?
  

Bent u verrast door de vele reacties naar aanleiding van de presentatie van het rapport Mans?

‘Toch wel. Het rapport heeft niet alleen veel media-aandacht gekregen, maar het heeft ook reacties losgemaakt binnen onze brandweerorganisatie. Deze reacties liepen uiteen van herkenning van de bevindingen van de commissie tot aan kritische en zelfs verontwaardigde reacties. Het geeft aan dat veranderingen binnen de brandweer gevoelig liggen en dat wij daarover zorgvuldig met elkaar in gesprek moeten blijven gaan. De komende periode benutten wij om deze discussie te voeren zodat wij later dit jaar een standpunt kunnen vormen over de aanbevelingen uit het rapport.

Ik vind het overigens goed dat er een maatschappelijk debat over de brandweer plaatsvindt. Logisch ook, want veranderingen hebben maatschappelijke consequenties. Kritiek mag worden gehoord en het uitwisselen van meningen biedt zelfs kansen. Dat de brandweer vaker onderwerp van gesprek is in opiniestukken en columns is wellicht nieuw, maar daar moeten wij mee leren omgaan. Maatschappelijke discussies zijn belangrijk om stappen te kunnen zetten en om richting te geven aan onze vernieuwing.‘

Overigens heb ik ook reacties vernomen die het proces betroffen. Bestuurders voelden zich overvallen. Ik betreur dat dit zo gelopen is en we gaan ons inzetten om in samenspraak met het Veiligheidsberaad maatregelen te treffen die er toe leiden dat we in de toekomst dit soort zaken beter van tevoren afstemmen. Aan iedereen die zich overvallen heeft gevoeld door het rapport bied ik mijn oprechte verontschuldigingen aan.’

Wat vindt u van de kritieken op het rapport?

‘Het is goed dat ze tot ons komen, maar het is wel jammer dat er een beeld is gevormd dat niet helemaal recht doet aan de uiteindelijke doelstelling van het rapport. Uitgangspunt was om kritisch naar onze financiën te kijken omdat de kosten van de brandweer sterk zullen blijven toenemen als we op dezelfde weg doorgaan. Dus draaien wij het om. Dat heeft de commissie ook gedaan en zij heeft geconcludeerd dat met hetzelfde geld meer resultaat is te bereiken.’

Waarom is eigenlijk opdracht gegeven de financiën van de brandweer te laten onderzoeken?

‘De brandweer heeft de afgelopen twee jaar een intensief traject doorlopen dat heeft geleid tot een toekomstvisie (De Brandweer over morgen). Deze visie geeft richting aan de ontwikkeling van de brandweer. Om out of the box te kunnen denken is hierbij in eerste instantie bewust de financiën achterwege gelaten. Aan de commissie Mans is gevraagd dit wel te doen. De financiële kant van de brandweer is weliswaar minder sexy, maar wel belangrijk.

Tijdens onze presentaties aan bestuurders werd gezegd: ‘Mooi die nieuwe visie, maar hoe gaan jullie al die plannen financieren? Het gaat toch niet weer meer geld kosten hè?’. Wij waren van mening dat vernieuwing door het anders besteden van middelen binnen de huidige budgetten zou moeten kunnen. Daar was de opdracht aan de commissie Mans ook voor bedoeld: Aantonen dat dit mogelijk is. Daarnaast benoemt het rapport de noodzakelijke investeringen die nodig zijn voor nieuw beleid. Dat betekent dus ombuigen. We doen iets nieuws en daarvoor moet iets ‘ouds’ worden gestopt of anders worden georganiseerd. De brandweer moet keuzes maken, maar nooit ten koste van de veiligheid van onze mensen of van burgers.

Eigenlijk is het allemaal heel mooi: er worden dingen anders gedaan en de veiligheid voor burgers wordt juist beter. Natuurlijk realiseer ik mij dat het maken van keuzes altijd veel discussie oproept. Brandweermensen voelen zich immers erg verantwoordelijk voor veiligheid. Maar soms kunnen dingen anders worden benaderd. Dat is wat wij nu doen en dat past ook bij onze maatschappelijke verantwoordelijkheid om kritisch te blijven kijken naar de brandweer en haar bestedingen.’

Is het rapport Mans een bezuinigingsvoorstel?

‘Ik zou het met de critici eens zijn als het om bezuinigingen ging. Maar daarvan is geen sprake. Het rapport spreekt over ombuigingen en dat is maar goed ook. Ons geld wordt anders ingezet om te kunnen vernieuwen. Wij denken dat dit zal leiden tot een efficiëntere en zeker ook effectievere brandweer. Daarmee is iedereen gebaat.’

Wat gaan wij nu met het rapport doen?

‘Het rapport biedt concrete aanknopingspunten om binnen de brandweerorganisatie en met de stakeholders de discussie aan te gaan. Er wordt daarom een brede consultatieronde georganiseerd. De Adviesraad en Programmaraden worden gevraagd een reactie op het rapport te geven en een advies uit te brengen aan de Raad van Regionale Commandanten (RRC). De NVBR zal het rapport ook voor reactie voorleggen aan en bespreken met verschillende partijen zoals het ministerie van BZK, de VNG en de Vereniging voor Gemeentesecretarissen. Ook worden de vakbonden om hun opinie gevraagd. De reacties worden in de RRC besproken en vertaald in een advies, waarbij wij voornemens zijn dit in het najaar aan het Veiligheidsberaad voor te leggen.’